Demiryolu / Prof. Dr. Güngör Evren - Yrd. Doç. Dr. Selim Dündar

5,0 (0 Yorum)

Ürün Kodu : 30085
40,00 TL



ÖNSÖZ

 

Bu kitapla ilgili yaklaşımım, öncelikle, çok disiplinli bir alan olan demiryolunun iç yapısını, bileşenlerini ve bu bileşenler arasındaki ilişki ve etkileşimlerini ortaya koyma amacına yöneliktir. Çünkü sistemi iyi anlamadan onu doğru olarak tasarımlamak uygulamak olanaksızdır.

Bu anlayışla, genel bir çerçeve çizildikten ve sistemin işleyişinin esasları açıklanarak konuya girilmiştir. Etüt ve tasarım konusu belirtilen altlık üzerine oturtulmuştur. Üstyapı konusu olabildiğince ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Kitapta bilimsel ve teknolojik temel bilgilerin verilmesinden sonra, son dönemin yüksek hızlı trenler başta olmak üzere gelişmelerine ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır.

Bu kitap önce İTÜ ve sonra Birsen Yayınevi tarafından basılmıştır. Bu aşamada Yrd.Doç.Dr. Selim Dündar ile kitabı baskıya hazırladık ve gelecek baskıları da birlikte geliştirerek hazırlama kararını verdik.

Bu kitabın ilk yazım aşamasında özverili çalışmaları ile büyük payı olan ve genç yaşta aramızdan ayrılan Enise Akça’ya şükranlarımı sunuyor, anısı önünde saygı ile eğiliyorum. Değerli Meslektaşım Dr. Banu Çalışkan’a ve bu baskıdaki emekleri için öğrencimiz Egecan Emre Hüner’e de katkıları için teşekkür ediyorum.

Bu kitaptaki birikimlere en büyük katkılar, hiç kuşkusuz, anıları önünde saygı ile eğildiğim Değerli Hocalarım Prof. Enver Berkmen ile Prof. Mehmet Bozkurt’undur. Kendilerine şükranlarımı sunmayı yerine getirilmesi zorunlu bir görev sayıyorum.

Kitabın öğrenci arkadaşlarıma ve uygulamacılara yararlı olmasını diliyor, yapılacak öneri ve eleştiriler için şimdiden teşekkürlerimi sunuyorum.

 

Feneryolu, Ekim 2016 Prof. Dr. Güngör Evren

 

İÇİNDEKİLER

BÖLÜM I. ULAŞTIRMANIN TANIMI, AMACI VE KAPSAMI 1

    1. ULAŞTIRMA NEDİR? 1

    2. ULAŞTIRMANIN EKONOMİDEKİ YERİ 2

    3. ULAŞTIRMANIN TOPLUMSAL YAŞAMDAKİ YERİ 3

    4. ULAŞTIRMA – ARAZİ KULLANIMI İLİŞKİSİ 3

    5. ULAŞTIRMA VE LOJİSTİK 4

    6. ULAŞTIRMADAN BEKLENEN NİTELİKLER 4

    7. SİSTEM OLARAK ULAŞTIRMA 5

    8. ULAŞTIRMA TÜRLERİ 5

    9. ULAŞTIRMA TÜRLERİNİN HIZ YETENEKLERİ VE ETKİN OLDUKLARI MESAFELER 11

    10. ULAŞTIRMANIN İLKELERİ 13

    11. ULAŞTIRMANIN DÜNYADA VE AB’DEKİ GELİŞİMİ 14

    12. ULAŞTIRMANIN TÜRKİYE’DEKİ GELİŞİMİ 17

BÖLÜM II. DEMİRYOLU VE TEMEL ÖZELLİKLERİ 19

    1. DEMİRYOLUNUN TANIMI 19

    2. YOL – TAŞIT İLİŞKİSİNİN ÖNEMİ VE ETKİLEŞİMİ 19

      1. Seyir Güvenliği ve Otomasyon Olanağı 20

      2. Enerji Verimliliği 21

      3. Kapasite ve Kitle Taşımacılığı 21

      4. İşletme ve Yatırım Maliyeti 21

    3. DEMİYOLLARINDA HIZ OLANAKLARI VE GELİŞİMİ 22

      1. Demiryollarında Hız Kavramları 22

        1. Hat Sınır Hızı 23

        2. Taşıt En Büyük Hızı 23

        3. Uygulanabilir En Büyük Hız 24

    4. DEMİYOLLARINDA HIZI SINIRLAYAN ETMENLER 24

      1. Çekim Gücü Olanakları 24

      2. Ray ile İlgili Engeller 24

        1. Ray- Tekerlek Etkileşimi 25

    5. DEMİYOLUNDA ÇEŞİTLİ UYGULAMALAR 26

      1. Hat Genişliği 26

      2. Eğim Büyüklüğüne Göre Demiryolları 28

      3. Taşıma Uzaklığına Göre Demiryolları 28

    6. DEMİYOLLARININ ÜSTÜN VE ZAYIF YANLARI 28

    7. DEMİRYOLUNUN DOĞUŞU VE GELİŞİMİ 30

    8. TÜRKİYE DEMİRYOLLARININ TARİHÇESİ 32

BÖLÜM III. DEMİRYOLU TAŞITLARI 37

    1. GİRİŞ 37

    2. DEMİRYOLU TAŞITLARININ TÜRLERİ 37

    3. DEMİRYOLU TAŞITLARININ ANA ELEMANLARI 38

    4. DİNGİL TAKIMI 40

      1. Dingil Takımının Bileşenleri 42

        1. Tekerlekler 42

          Bandaj Profili 44

        2. Dingiller 46

        3. Bojiller 46

          Bağımsız Yönelimli Boji 48

      2. Dingil Takımının Özellikleri 48

      3. Tekerleğin Raydan Çıkma Olasılığının İrdelenmesi 51

        1. Nadal Kuramı 51

        2. Tekerleğin Raydan Çıkması ile İlgili Deneyler 53

        3. Ruli Hareketinin Etkisi 54

        4. Süspansiyon Sistemi 56

        5. Demiryolu Taşıtlarının Dönemeçteki Hareketi 57

    5. LOKOMOTİFİN DİNAMİĞİ – ZARARLI HAREKETLER 58

      1. Ruli Hareketi 60

      2. Galop Hareketi 60

      3. Rökül Hareketi 60

      4. Lase Hareketi 61

    6. DEMİRYOLU TAŞILARININ SEYİR KALİTESİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 61

      1. Demiryolu Taşıtlarının Düşey Salınım Hareketi 61

      2. Demiryolu Taşıtlarının Yanal Salınım Hareketleri 63

      3. Bir Demiryolu Arabasının En Büyük Seyir Hızının Belirlenmesi 64

    7. ÖZEL AMAÇLI RAYLI SİSTEM TAŞITLARI 64

      1. Yatar Gövdeli (Tilting Body) Hız Taşıtları 65

      2. RO-LA Taşıtları 66

      3. Kentsel Raylı Sistem Taşıtları 69

        1. Tramvaylar 69

        2. Hafif Raylı Sistemler 71

        3. Banliyö Trenleri 73

        4. Metro 75

BÖLÜM IV. TREN HAREKETİ, İLGİLİ KUVVETLER VE GENEL HAREKET DENKLEMİ İLE UYGULAMALARI 77

    1. GİRİŞ 77

    2. TAŞIT HAREKETİ 77

    3. ÇEKİM KUVVETİ, ÇEKİM GÜCÜ VE HIZ ARASINDAKİ İLİŞKİ 80

    4. HAREKETE KARŞI KOYAN DİRENİM KUVVETLERİ 80

      1. Doğru ve Düzlükteki Direnim 82

        1. Dingil Başlarındaki Sürtünmeden Doğan Direnimler 82

        2. Yuvarlanma Direnimleri 82

        3. Taşıtların Koşum ve Askı Takımlarında Oluşan Direnimler 83

        4. Hava Direnimi 83

          4.4.1.4. Doğru ve Düzlükteki Toplam Direnim 83

      2. Hat Direnimleri 84

        1. Dönemeç Direnimi 84

        2. Eğim Direnimi 85

        3. Tünel Direnimi 86

      3. Toplam Direnim 87

    5. FRENLEME KUVVETİ 88

      1. Frenleme Düzeni 90

      2. Fren Kuvveti 91

      3. Fren Yükü ve Fren Katsayısı 94

    6. GENEL HAREKET DENKLEMİ 95

    7. TREN HAREKET EVRELERİ 98

      1. Hızlanma Evresi 99

      2. Sabit Hız (Rejim) Evresi 100

      3. Frenlemeye Hazırlık Evresi 100

      4. Frenleme Evresi 101

    8. SABİT DİRENİMLİ HAT İLKESİ 102

    9. TREN GENEL HAREKET DENKLEMİNİN SON ŞEKLİ 103

    10. TREN GENEL HAREKET DENKLEMİNİN UYGULAMALARI 104

      1. Hızlanma Evresine İlişkin Uygulama 104

        1. Seyir Süresi 104

        2. Kat Edilen Uzaklık 104

        3. Yapılan İş 105

          Katar Genel Hareket Denkleminin Analitik Yöntemle Çözümü. 105

      2. Sabit Hızlı Hareket Evresine İlişkin Uygulama 106

        1. Belirli Yol ve Çekim Karakteristiklerinde Belirli Bir Hızdaki Tren Ağırlığının Saptanması 107

        2. Lokomotif Seçimi 107

        3. En Büyük Eğim 108

      3. Frenleme Evresine İlişkin Uygulama 109

        1. Frenleme Evresinin Tümü İçin Ortalama Değerler Saptayarak Gerçekleştirilen Çözüm 109

        2. Zamanı ve Hızı Küçük Kesimlere Bölerek Gerçekleştirilen Çözüm 110

        3. Fren Uzaklığı 112

BÖLÜM V. DEMİRYOLUNDA ÇEKİM TÜRLERİ 113

    1. GİRİŞ 113

    2. BUHARLI ÇEKİM 113

      1. Kazandaki Çekim Gücü ve Çekim Kuvveti 115

      2. Buhar Makinasındaki Çekim Gücü ve Çekim Kuvveti 115

      3. Bandajdaki Çekim Gücü ve Çekim Kuvveti 115

      4. Kancadaki Çekim Gücü ve Çekim Kuvveti 116

      5. Buharlı Çekimde Erişilebilecek En Yüksek Hız 116

      6. Buharlı Çekimde Yakıt Tüketimi ve Verim 117

    3. DİZELLİ ÇEKİM 118

      1. Dizel Lokomotiflerin Transmisyon Düzenleri 118

      2. Dizel Lokomotiflerde Güç ve Çekim Kuvveti 119

    4. ELEKTRİKLİ ÇEKİM 119

      1. Doğru Akımlı Çekim 121

      2. Üç Fazlı Akımlı Çekim 122

      3. Tek Fazlı Akımlı Çekim 123

      4. Karışık Çekim Sistemleri 123

      5. Elektrikli Çekimde Güç ve Çekim Kuvveti Hesabı 124

      6. Elektrikli Çekimde Verim 127

    5. ÇEKİM TÜRLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI 127

BÖLÜM VI. DEMİRYOLU HATLARININ GEOMETRİK ÖZELLİKLERİ

............................................................................................................................... 129

    1. GİRİŞ 129

    2. PLANA İLİŞKİN GEOMETRİK ÖZELLİKLER 130

      1. Yatay Dönemeçler 130

        1. En Küçük Yatay Dönemeç Yarıçapı 131

          Devrilme Olasılığı 132

          Konfor Gerekliliği 134

          Ray Aşınması 135

        2. Dever 136

          Uygulama Deveri (Pratik Dever) 137

          Deverin Sınırlandırılması 138

          Deverin Uygulanması 140

        3. Birleştirme (Geçiş) Eğrisi 141

          Birleştirme Eğrisi Denklemi 143

          Kübik Parabolün Uygulanması 147

          Kübik Parabolün Uzunluğu 148

          Kübik Parabolün Son Noktasının Ordinatı 149

          Kübik Parabolün Başlangıç Noktasının Ötelenmemiş Dönemecin Başlangıç Noktasına Uzaklığı 149

          Dönemecin İçeri Ötelenme Miktarı 150

          Dönemeç Uygulamalarında Karşılaşılan Özel Durumlar 151

          Birleştirme Eğrisi Kesimindeki Rayların Kıvrılması 153

    3. BOYKESİTE İLİŞKİN GEOMETRİK ÖZELLİKLER 155

      1. Eğimler 155

        1. Ortalama Eğim 156

        2. Uygulama Eğimi 156

        3. Dönemeçlerdeki ve Tünellerdeki Eğimler 158

        4. İstasyonlardaki Eğimler 159

        5. En Büyük Eğim 160

        6. Zararlı ve Zararsız Eğimler ile Fren Eğimi 160

        7. Negatif Eğim 161

        8. Ekonomik Eğim 161

      2. Düşey Dönemeçler 162

        1. Daire Yayı Şeklindeki Düşey Dönemeçler 164

          Daire Yayı Şeklindeki Düşey Dönemeçlerin Uygulanması 166

          Kilometre Hesabı 168

          Kot Hesabı 168

    4. ENKESİTE İLİŞKİN GEOMETRİK ÖZELLİKLER 169

      1. Hat Eksenleri Arasındaki Uzaklık 169

      2. Gabari 170

      3. Diğer Enkesit Özellikleri 171

BÖLÜM VII. DEMİRYOLU ETÜDÜ VE GEÇKİ ARAŞTIRMASI 173

    1. ULAŞTIRMA ETÜDÜ 173

    2. ULAŞIM TALEBİNİN ÖNGÖRÜLMESİ 173

    3. DEMİRYOLU ETÜDÜ 175

      1. Teknik Büyüklüklerin ve Özelliklerin Saptanması 177

      2. Hat Sayısının Saptanması 179

        1. Hattan Geçmesi Gereken Katar Sayısı 179

        2. Hat Kapasitesi 179

          Hat Kapasitesi Açısından Sinyalizasyon ve Fren Olanakları 180

          Kapasite Formülasyonu 182

        3. Hat Sayısının Saptanması İçin Değerlendirme 183

      3. Mali ve Ekonomik Yapılabilirlik 184

    4. GEÇKİ ARAŞTIRMASI 184

      1. Teknik Büyüklüklerin ve Özelliklerin Saptanması 184

      2. Geçki Araştırması 187

        1. Sıfır Poligonunun Çizimi 187

    5. İLK ETÜT ve KESİN ETÜT 188

      1. İlk Etüt 189

      2. Kesin Etüt 190

BÖLÜM VIII. ÜSTYAPI 191

    1. ÜSTYAPI VE ELEMANLARI 191

      1. Yüksek Hızlı Hatların Üstyapıları Üzerine Görüşler 192

      2. Raylar 192

        1. Ray Mantarı 195

        2. Paten 196

        3. Cebire Yatakları 196

        4. Ray Niteliklerinin Hız ile İlişkisi ve Yüksek Hızların Gerekleri 196 8.1.3. Traversler 197

                1. Ahşap Traversler 198

                2. Demir Traversler 201

                3. Betonarme Traversler 202

                4. Yüksek Hızlı Hatlarda Travers ve Ray-Travers Bağlantısı 203

          8.1.4. Balast 203

    2. ÜSTYAPIYI ETKİLEYEN KUVVETLER 204

      1. Düşey Kuvvetler 205

        1. Statik Kuvvetler 205

        2. Düşey Dinamik Kuvvetler 206

      2. Yatay Kuvvetler 206

        1. Yol Eksenine Paralel Yatay Kuvvetler 206

        2. Yol Eksenine Dik Kuvvetler 206

        3. Diğer Kuvvetler 207

      3. Dinamik Kuvvetlerin Hıza Bağlı Olarak Değişimi 208

    3. ÜSTYAPI ELEMANLARINDA ARANAN ÖZELLİKLER 209

    4. ÜSTYAPININ MATEMATİK ETÜDÜ 210

      1. Düşey Kuvvetlerin Üstyapı Etkilerinin Etüdü 211

        1. Üstyapının Esnekliği 213

        2. Düşey Kuvvetlerin Rayda Oluşturduğu Statik Zorlamaların Hesabı

          .................................................................................................................. 215

        3. Statik Hesabın Sayısal Uygulaması 220

    5. ÜSTYAPININ YANAL KUVVETLERE DİRENCİ 221

      1. Üstyapının Yanal Kuvvetlere Direncinin Deneysel Etüdü 221

      2. Yolun Yanal Kuvvetlere Direncini Etkileyen Başka Etmenler 223

        8.5.2.1. Hız 223

              1. Dingil Yükü 223

              2. Yol Tipi 223

              3. Isıl Gerilmeler 224

              4. Yolun Stabilizasyonu 224

    6. RAY – TRAVERS BAĞLANTISI 225

      1. Ahşap Traverslere Bağlantı 225

      2. Demir Traverslere Bağlantı 226

      3. Betonarme Traverslere Bağlantı 226

      4. Elastik Bağlantılar 227

    7. RAY – TRAVERS BAĞLANTISI 228

      1. Contalarda Dilatasyon 229

      2. Kaynaklı Uzun Boylu Raylar 231

    8. RAYLARIN YÜRÜMESİ (ŞÖMİNMAN) VE ÖNLEMİ (ANTİŞÖMİNMAN TAKOZLARI) 232

    9. BALASTSIZ ÜSYAPI 233

    10. ÜSTYAPININ DÖŞENMESİ (POZ) 234

    11. ÜSTYAPI AYGITLARI (APAREYLERİ) 237

      1. Makaslar 239

        1. Basit Makas 239

        2. İkiz Makaslar 240

        3. Simetrik Makas 240

      2. Kesişim Aygıtları (Kruvazmanlar) 241

        1. Dik Kesişimler 241

        2. Eğik Kesişimler 242

      3. İngiliz Makasları 242

        1. Bileşik Makaslar 243

    12. ÜSTYAPI MALİYETİ 243

    13. HIZ ARTIŞINA BAĞLI OLARAK HAT TESİSLERİNİN YENİLENMESİ VE BAKIMI 247

BÖLÜM IX. İSTASYONLAR 249

    1. İSTASYONLARIN TANIMI, İŞLEVLERİ VE SINIFLANDIRILMASI 249 9.1.1. İstasyon Yerleri 249

      9.1.2. İstasyonların Sınıflandırılması 250

    2. YOLCU TESİSLERİ 250

      1. Yolcu Binaları 251

      2. Peronlar 252

    3. YÜK TESİSLERİ 253

      1. Yükleme Boşaltma Hatları 254

      2. Rıhtım ve İskele Hatları 255

      3. Yükleme Boşaltma Rampaları 256

      4. Ambarlar 256

    4. İŞLETME TESİSLERİ 257

      1. Dizi Oluşturma (Teşkil) Hatları 258

      2. Triyaj Hatları 258

      3. Lokomotif Depoları ve Bakım Atölyeleri 258

      4. Tamir Atölyeleri 259

      5. Donatılar 259

    5. YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLUNDAKİ GARLARIN BAZI ÖZELLİKLERİ 259

KAYNAKLAR 261

 

ŞEKİL LİSTESİ

 

Şekil 1.1. Ulaştırma türlerinin ortak yapıları, bileşenleri ve bileşenlerin aralarındaki ilişkiler 6

Şekil 1.2. Bileşenlerine göre ulaştırma türleri 8

Şekil 1.3. Ulaştırma türlerinin hızlarına göre etkin oldukları mesafe aralıkları

................................................................................................................................. 13

 

Şekil 2.1. Demiryolunun bileşenleri ile sistem bütünlüğü içindeki yapısı 20

Şekil 2.2. Demiryolu hat genişliği 27

Şekil 2.3. Cumhuriyet öncesinde demiryollarımızın durumu 33

Şekil 2.4. Demiryollarımızın 1939 yılındaki durumu ve sonrasında yapılan hatlar 35

Şekil 2.5. Demiryolu ağımızın bugünkü durumu 36

 

Şekil 3.1. Enkesitinde bir demiryolu taşıtının kısımları 38

Şekil 3.2. Demiryolu taşıtlarının sandık kısmı 39

Şekil 3.3. Demiryolu taşıtlarının şasi kısmı 39

Şekil 3.4. Demiryolu taşıtı dingil takımı 40

Şekil 3.5. Yürütücü dingiller 41

Şekil 3.6. Taşıyıcı dingiller 41

Şekil 3.7. Tekerlek bandajları 43

Şekil 3.8. Monoblok tekerlek 43

Şekil 3.9. Tekerlek yuvarlanma yüzeyi ve buden ölçüleri 44

Şekil 3.10. Dingil takımına ilişkin bazı boyutlar 45

Şekil 3.11. Raylı sistem tiplerinin tekerlek ömürleri 45

Şekil 3.12. Demiryolu taşıtı bojisi 47

Şekil 3.13. Mafsalsız (a) ve mafsallı bojilere (b) sahip demiryolu taşıtları 47

Şekil 3.14. Bağımsız yönelimli boji 48

Şekil 3.15. Dönemeçte hareket eden bir demiryolu taşıtı 50

Şekil 3.16. Dönemeçte hareket eden bir demiryolu taşıtının bojileri 51

Şekil 3.17. Demiryolu tekerleklerinin raya temas düzlemi 51

Şekil 3.18. Tekerleğin raya temas noktasında etkiyen kuvvetler 53

Şekil 3.19. Yolun dingili kesme açısına bağlı olarak Q/R oranının değişimi ... 54 Şekil 3.20. P dingil yüküne bağlı olarak yanal Q kuvvetinin değişimi 54

Şekil 3.21. Ruli hareketinin etkisiyle tekerleklerdeki yük dağılımının değişmesi

................................................................................................................................. 56

Şekil 3.22. Dönemeçte hareket etmekte olan bir lokomotif 57

Şekil 3.23. X-Y-Z koordinat sistemi ile OX yönünde seyreden bir lokomotif . 59 Şekil 3.24. Yatar gövdeli tren 65

Şekil 3.25. Bir Ro-La katarı 67

Şekil 3.26. Cargobeamer modeli Ro-La vagonu 68

Şekil 3.27. Modalohr modeli Ro-La vagonu modeli 68

Şekil 3.28. Atlı tramvay 70

Şekil 3.29. Çift katlı tramvay 70

Şekil 3.30. Hafif raylı sistem vagonu 71

Şekil 3.31. Taşıt-peron ilişkisi 72

Şekil 3.32. (a) geleneksel ve (b) hafif raylı sistemlerin tekerlekleri 73

Şekil 3.33. Çok katlı oturma yerine sahip banliyö vagonu 74

Şekil 3.34. Kartal-Kadıköy metrosu 76

Şekil 4.1. Tekerlekte oluşan kuvvet çifti 78

Şekil 4.2. Aderans sürtünmesi ile kayma sürtünmesinin hıza bağlı değişimi .. 79 Şekil 4.3. Aderans katsayısının farklı koşullarda hıza bağlı değişimi 79

Şekil 4.4. Aderans kuvvetinin ve çekim kuvvetinin hıza bağlı olarak değişimi

................................................................................................................................. 81

Şekil 4.5. Eğim direnimini oluşturan bileşen 85

Şekil 4.6. Basınçlı havalı frenleme düzeni 90

Şekil 4.7. Üçlü valfin çalışma şekli 90

Şekil 4.8. Bir Kunze-korr freninin q = f1 (t) fonksiyonu 93

Şekil 4.9. Demiryolu katarının bir yörünge boyunca hareketi 96

Şekil 4.10. Trenin hareket evreleri 98

Şekil 4.11. Hızlanma evresi 99

Şekil 4.12. Sabit hız evresi 100

Şekil 4.13. Frenlemeye hazırlık evresi 101

Şekil 4.14. Frenleme evresi 101

Şekil 4.15. Lokomotif seyir dinamiği eğrisi 108

Şekil 5.1. Buharlı lokomotiflerde çekim kuvveti oluşumu 113

Şekil 5.2. Buharlı lokomotif ve tender 114

Şekil 5.3. Çekim gücünün hıza bağlı değişimi 116

Şekil 5.4. Kataner hattı ve pantograf 120

Şekil 5.5. Doğru akımlı çekim sistemi 121

Şekil 5.6. Üç fazlı akımlı çekim sistemi 122

Şekil 5.7. Tek fazlı akımlı çekim sistemi 123

Şekil 5.8. Tek – üç fazlı çekim sistemi 124

Şekil 5.9. Farklı güç ve çekim kuvvetleri arasındaki ilişki 126

Şekil 5.10. Çekim türlerinin karşılaştırılması 128

Şekil 5.11. Trafik yükü – çekim maliyeti ilişkisi 128

Şekil 6.1. Demiryolu hattı geometrik özelliklerini tanımlayan boyut ve yönleri

............................................................................................................................... 129

Şekil 6.2. Yatay dönemecin plandaki geometrik özellik ve boyutları 130

Şekil 6.3. Merkezi solda bulunan bir dönemeç geçişinde bir demiryolu taşıtına etkiyen kuvvetler 133

Şekil 6.4. Merkezi solda bulunan dever verilmiş bir dönemeç geçişinde bir demiryolu taşıtına etkiyen kuvvetler 136

Şekil 6.5. Merkezi solda bulunan bir dönemeçte uygulanan dever nedeniyle taşıtın konumu 139

Şekil 6.6. Altyapıya eğim verilerek dever uygulaması 141

Şekil 6.7. Balast tabakasına eğim verilerek dever uygulaması 141

Şekil 6.8. Farklı dever uygulamaları (a) Dış rayın dönemeç başında aniden dever kadar yükseltilmesi (b) Dış rayın dönemeçten lb kadar önce yükseltilmeye başlanması (c) Dış rayın dönemeç başladığı noktada yükseltilmeye başlanması (d) Dış rayın dönemeçten lb/2 kadar önce yükseltilmeye başlanması 143

Şekil 6.9. Birleştirme eğrisinde eğrilik yarıçapı değişimi 144

image

Şekil 6.10. 𝒙𝟑 denklemi ile elde edilen birleştirme eğrisi 146

𝟔𝒄

Şekil 6.11. Kübik parabol 147

Şekil 6.12. Kübik parabolün düz kesim ile dönemeç arasına yerleştirilmesi 148 Şekil 6.13. 𝑼𝟏 + 𝑼𝟐 < |𝑻𝑺𝟏𝑻𝑩𝟐| koşulu 152

Şekil 6.14. 𝑼𝟏 + 𝑼𝟐 > |𝑻𝑺𝟏𝑻𝑩𝟐| koşulu 152

Şekil 6.15. Zıt yönlü dönemeçler 153

Şekil 6.16. Birleştirme eğrisini oluşturan rayların eğrilik yarıçapları 154

Şekil 6.17. Birleştirme eğrisi AB yayı 155

Şekil 6.18. Geçkinin iki zorunlu noktası arasındaki ortalama eğim 156

Şekil 6.19. Uygulama eğimi – ortalama eğim ilişkisi 157

Şekil 6.20. Negatif eğime sahip kesim (CD kesimi) 161

Şekil 6.21. Ekonomik eğim 162

Şekil 6.22. Birbirini izleyen iki farklı eğimli kesimin oluşturduğu durumlar

............................................................................................................................... 163

Şekil 6.23. Tepe düşey dönemeç 164

Şekil 6.24. Dere düşey dönemeç 165

Şekil 6.25. Daire yayı şeklindeki düşey dönemeç 166

Şekil 6.26. Daire yayı şeklindeki düşey dönemeçte kot hesabı 169

Şekil 6.27. Gabari tipleri 170

Şekil 6.28. Örnek enkesit tipleri: (a) Düzlükteki tek hatlı bir demiryolu enkesiti, (b) Dever uygulanmış bir dönemeçteki tek hatlı bir demiryolu enkesiti, (c) Düzlükteki çift hatlı bir demiryolu enkesiti, (d) Dever uygulanmış bir dönemeçteki çift hatlı bir demiryolu enkesiti 170

Şekil 7.1. Ulaştırma etüdünün çerçevesi 174

Şekil 7.2. Dört aşamalı ulaşım talep tahmin modeli 175

Şekil 7.3. Etüt akış diyagramı 177

Şekil 7.4. Tek hatlı bir demiryolunda iki istasyon arasından karşılıklı geçen bir çift katar 180

Şekil 7.5. Çift hatlı bir demiryolunda iki istasyon arasından karşılıklı geçen bir çift katar 183

Şekil 7.6. A ve B noktaları ile bunların arasındaki zorunlu noktalar 186

Şekil 7.7. A ve B noktaları arasındaki şematik boykesit 186

Şekil 7.8. Tesviye eğrilerini geçecek uzunluğun belirlenmesi 187

Şekil 7.9. Sıfır poligonunda adım uzunluğunun küçültülmesi 188

Şekil 8.1. Demiryolu üstyapısının bileşenleri 193

Şekil 8.2. Oluklu ray kesiti 193

Şekil 8.3. Patenli ray kesiti 194

Şekil 8.4. Ahşap travers enkesitleri 199

Şekil 8.5. Demir travers kesiti 201

Şekil 8.6. Monoblok betonarme travers 202

Şekil 8.7. Franki Bagon tipi betonarme travers 202

Şekil 8.8. Vagneux tipi betonarme travers 203

Şekil 8.9. Dinamik kuvvetlerin yol düzensizliklerine bağlı olarak hız ile değişimi 208

Şekil 8.10. Esnek bir zemine oturmakta olan bir kiriş ve etkiyen kuvvetler . 208 Şekil 8.11. Q yükünün etkisi altında belirsiz uzunluklu bir ray 216

Şekil 8.12. Moment, kesme kuvveti ve çökme eğrileri 218

Şekil 8.13. deformasyonu – yola etkiyen yatay H kuvvetleri ilişkisi 222

Şekil 8.14. Krampon ve tirfon 225

Şekil 8.15. Selalı bağlantı 225

Şekil 8.16. Rayın demir traverslere bağlantısı 226

Şekil 8.17. Rayın betonarme traverslere bağlantısı 227

Şekil 8.18. Elastik bağlantı sistemi 228

Şekil 8.19. Cebireli bağlantı 229

Şekil 8.20. 2l uzunluğundaki çerçevenin genleşmesi 230

Şekil 8.21. Antişöminman takozu 233

Şekil 8.22. Makas ve kesişim aygıtları türleri 238

Şekil 8.23. Basit makas 239

Şekil 8.24. İkiz makas 240

Şekil 8.25. Simetrik makas 241

Şekil 8.26. Dik kesişim aygıtı 241

Şekil 8.27. Eğik kesişim 242

Şekil 8.28. Tek İngiliz makası ile çift İngiliz makası 243

Şekil 8.29. Balast haricindeki üstyapı malzemesinin maliyetinin hıza bağlı değişimi 244

Şekil 8.30. Balast maliyetinin hıza bağlı değişimi 245

Şekil 8.31. Yolun döşenmesinin maliyetinin hıza bağlı olarak değişimi 246

Şekil 8.32. Hıza bağlı olarak bakım maliyetinin değişimi 248

Şekil 9.1. Yolcu binalarının istasyondaki yerlerine göre şekilleri 252

Şekil 9.2. Yükleme boşaltma hattı düzenleme şekli – I 255

Şekil 9.3. Yükleme boşaltma hattı düzenleme şekli – II 255

Şekil 9.4. Rıhtım ve iskele hattı 255

Şekil 9.5. Yükleme boşaltma rampası 256

Şekil 9.6. Ambarlar 256

Şekil 9.7. Rotond 259


YENİ KİTAPLAR